पक्ष्यांसाठी पाणवठा म्हणजेच संतांनी सांगितलेल्या ‘भूतदयेची’ खरी उपासना- हभप साहेबराव राऊत -

पक्षी पाणवठा उपक्रमास उत्स्फूर्त प्रतिसादाबद्दल ह.भ.प. साहेबराव राऊत – पंढरपूरे यांचे प्रतिपादन

करमाळा, दि. ७ (करमाळा-LIVE)-
उन्हाळ्याच्या वाढत्या तीव्रतेमुळे पक्षी आणि इतर जीवांना पाण्यासाठी मोठी भटकंती करावी लागत आहे. या पार्श्वभूमीवर कुंभेज, कोंढेज, पोफळज, हजारवाडी, जेऊरवाडी येथे संपूर्ण उन्हाळ्यात महाराष्ट्र दिन ते जागतिक पर्यावरण दिन या कालावधीत राबविण्यात आलेल्या पक्षी-पाणवठा उपक्रमाला ग्रामस्थ, विद्यार्थी आणि निसर्गप्रेमींचा उत्स्फूर्त प्रतिसाद लाभला.

पक्ष्यांप्रती संवेदनशीलता निर्माण करून पर्यावरण संवर्धनाचा संदेश देणे हा या उपक्रमाचा मुख्य उद्देश होता.
या प्रसंगी ह.भ.प. साहेबराव राऊत (पंढरपुरे महाराज, कोंढेजकर) यांनी उपस्थितांना मार्गदर्शन करताना संत साहित्य आणि निसर्गसंवर्धन यांचा सुंदर संबंध उलगडून सांगितला.

ते म्हणाले, “संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी ज्ञानेश्वरीत सृष्टीतील प्रत्येक जीवामध्ये परमेश्वराचे अस्तित्व पाहण्याचा संदेश दिला आहे. पक्षी, पशू, वृक्ष आणि मानव हे सर्व एका विश्वरूपाचे घटक आहेत. ज्ञानेश्वरीतील अनेक दृष्टांतांतून निसर्गाशी एकरूप होण्याची शिकवण दिली आहे. पक्ष्यांचा किलबिलाट हा केवळ आवाज नसून तो निसर्गाचा मंगल संदेश आहे. आज वाढत्या उष्णतेमुळे पक्ष्यांना पाण्यासाठी भटकावे लागत आहे. अशा वेळी पक्ष्यांसाठी पाणवठा करणे म्हणजे दयाभाव, करुणा आणि जीवमात्रावरील प्रेम यांची प्रत्यक्ष कृती होय. संतांनी सांगितलेली ‘भूतदया’ हीच खरी भक्ती आहे. त्यामुळे प्रत्येकाने आपल्या परिसरात पक्ष्यांसाठी पाण्याची व्यवस्था करून निसर्गसेवेचा हा छोटासा पण अत्यंत महत्त्वाचा संकल्प स्वीकारावा.”

उपक्रमादरम्यान विद्यार्थ्यांनी पक्ष्यांसाठी मातीची भांडी, पाण्याची पात्रे आणि विविध ठिकाणी पाणवठे उभारण्याचा संकल्प केला. उन्हाळ्यात पक्ष्यांना पिण्याचे पाणी उपलब्ध करून देण्याबरोबरच त्यांच्याबद्दल आत्मीयता निर्माण करण्याचा संदेश या उपक्रमातून देण्यात आला.

निसर्गप्रेमींच्या मते, प्रत्येक घर, शाळा आणि सार्वजनिक ठिकाणी पक्ष्यांसाठी पाण्याची व्यवस्था झाली तर हजारो पक्ष्यांचे प्राण वाचण्यास मदत होईल. पर्यावरण संरक्षणाची सुरुवात अशा छोट्या कृतीतूनच होत असल्याने हा उपक्रम समाजासाठी प्रेरणादायी ठरत आहे.
ह.भ.प. साहेबराव राऊत यांनी या उपक्रमाच्या यशस्वी आयोजनाबद्दल सर्व आयोजक संस्थांचे विशेष कौतुक करत कृतज्ञता व्यक्त केली. समाजात पर्यावरण संवर्धनाची जाणीव निर्माण करण्यासाठी शैक्षणिक संस्था, सामाजिक संघटना आणि निसर्गप्रेमी यांनी एकत्र येऊन घेतलेला हा पुढाकार अनुकरणीय असल्याचे त्यांनी सांगितले.
दिगंबरराव बागल माध्यमिक विद्यालय, कुंभेज, यशकल्याणी नेचर काँझर्वेशन सोसायटी, करमाळा, माळढोक अभयारण्य वनविभाग कार्यालय करमाळा, व महाराष्ट्र पक्षीमित्र संघटना ग्रामस्थ, शिक्षकवृंद, विद्यार्थी आणि उपक्रमात प्रत्यक्ष सहभाग घेतलेल्या सर्व स्वयंसेवकांचे त्यांनी अभिनंदन केले. अशा उपक्रमांमुळे संतांनी सांगितलेली ‘भूतदया’ प्रत्यक्ष कृतीत उतरते आणि समाजात निसर्गप्रेमाचे संस्कार रुजण्यास मदत होते, असेही त्यांनी नमूद केले.